Cara Tanam Pokok Tin Dari Awal Sampai Tuai

cara tanam pokok tin fig iraqi malaysia

Pokok tin atau fig adalah buah antara disebut di dalam al-Quran. Pada asalnya pokok ini hanya ditanam di negara mediteranian. Sekarang semakin banyak ditanam di Malaysia.

Pokok tin yang saya cerita pada kali ini bukanlah pokok ara Melayu. Pokok tin ini berasal dari Timur Tengah. Spesis berlainan daripada pokok ara Melayu walaupun daripada keluarga sama. Mohon jangan tersilap!

Buah tin masak sepenuhnya di pokok, tidak seperti buahan lain yang boleh diperam, pisang contohnya, selepas dituai dari pokok. Oleh sebab itu buah ini tidak dapat bertahan lama di pasaraya. Paling terbaik untuk merasa buah tin adalah beli segar dari ladang atau lagi bagus tanam sendiri.

Penanaman pokok tin tidak lah sesukar mana. Bagi pemula ada beberapa varieti yang sesuai ditanam.

Maklumat Botani

Nama tempatan: tin, ara
Nama Inggeris: Common fig tree
Nama saintifik / botani: Ficus carica
Keluarga: Moraceae (keluarga mulberi)

Pokok tin adalah pokok berbatang keras yang boleh mencecah ketinggian sehingga 10 meter. Pokok ini memerlukan cahaya matahari penuh agar dapat tumbuh subur.

Buah tumbuh di celah ketiak daun. Jangka hayat hidup pokok tin adalah jenis saka. Saka ini bermaksud pokok tin hidup lebih daripada setahun. Tidak seperi sawi yang hidup semusim. Pokok semusim akan mati sebaik sahaja mengeluarkan bunga dan biji benih.

Varieti

Pokok tin boleh dibahagikan kepada empat jenis iaitu:

  • Biasa: tidak memerlukan pendebungaan untuk berbuah
  • San Pedro: tidak memerlukan pendebungaan untuk buah yang pertama (digelar breba) tetapi memerlukan pendebungaan bagi buah yang keluar kedua kali
  • Caduceus/Smyrna: memerlukan pendebungaan untuk buah menjadi
  • Capri atau Jantan: biasanya fig yang tidak boleh dimakan menjadi tempat untuk pendebunga tinggal

Apabila digabungkan semua jenis fig ini, dikira lebih 750 varieti tin yang ada! Bagi pemula yang baharu dalam dunia penanaman pokok tin akan keliru mana varieti yang hendak ditanam.

Untuk penanaman di Malaysia, pokok tin jenis biasa yang paling sesuai tanam di Malaysia. Jika anda melihat orang yang menjual varieti pokok tin, pastikan bukan jenis san pedro, smyrna atau pun capri. Tiga jenis ini tidak boleh berbuah di Malaysia.

Bagi pemula, eloklah tanam pokok tin varieti iraqi (beli sini). Pokok tin ini sangat tahan lasak berbanding varieti lain. Penjagaan iraqi ini tidak sesukar varieti lain. Cukup air, baja dan cahaya, insya-Allah pokok akan sentiasa mengeluarkan buah. Memang sesuai sangat bagi anda yang baru nak berjinak dengan pokok tin ini.

Jenis Tanah

Pokok tin suka tanah yang kaya dengan bahan organik dan tidak menakung air. Tanah yang menakung air akan menyebabkan akar pokok tin mudah busuk akibat diserang penyakit.

Pengairan

Pokok tin memerlukan air yang banyak agar dapat hidup subur. Walaupun begitu, pokok tin tidak suka daunnya terkena hujan. Daun yang basah akan menyebabkan daun diserang oleh penyakit karat. Sebab itu kebanyakan varieti pokok tin di Malaysia ditanam di dalam rumah lindungan hujan atau di bawah tempat berbumbung lutsinar.

Sistem pengairan titis lebih sesuai untuk pokok tin berbanding sistem pengairan renjis.

Lokasi

Pokok tin adalah pokok yang suka akan cahaya matahari yang banyak. Cahaya matahari pagi dan petang menjadikan pokok tin subur. Oleh sebab itu pokok tin sesuai ditanam di tempat yang cerah.

Manakala jika kita menanam di dalam pasu, letaklah pokok tin di tepi rumah yang tidak terkena terus pada air hujan. Jika terkena tempias hujan tiada masalah. Air tersebut akan cepat kering pada daun. Tetapi jika terkena hujan terus menerus, lama kelamaan daun pokok tin akan diserang karat. Lalu gugur.

Penanaman dalam Pasu

Pokok tin amat sesuai ditanam di dalam pasu. Hal ini kerana penanaman di dalam pasu membolehkan pekebun mengawal jenis tanah dan lokasi penanaman.

Tanah campuran yang sesuai adalah jenis yang poros dan kaya dengan bahan organik. Saya menggunakan campuran tanah sendiri iaitu tanah atas, sekam bakar, vermikompos. Tiga ini sudah memadai untuk pokok tin saya. Nisbah yang digunakan adalah 2:2:1. 2 bahagian tanah atas, 2 bahagian sekam bakar dan 1 bahagian vermikompos.

Jika anda tiada masa untuk membuat campuran tanah sendiri, eloklah beli sahaja. Mengikut pemerhatian saya, janganlah beli yang jenis tanah bakar atau tanah hitam di nurseri pokok. Tanah tersebut tidak sesuai untuk pokok tin. Boleh beli tanah campuran premium (beli sini). Ini lebih elok dan sesuai untuk pokok tin.

Pemangkasan

Kebanyakan varieti tin yang ditanam di Malaysia adalah jenis biasa yang tidak memerlukan agen pendebungaan. Jenis ini adalah yang keluar buah di celah ketiak daun sama seperti pokok mulberi. Putik buah ini tidak akan keluar di tempat yang sama. Oleh sebab itu pokok tin perlu sentiasa dipangkas apabila semua buah pada batang telah dituai.

Pemangkasan akan menggalakkan pengeluaran lebih banyak pucuk dan batang baharu. Pada batang baharu ini lah barulah keluar buah yang baharu.

Batang yang dipangkas boleh ditanam untuk tujuan pembiakan.

Pembiakan

Terdapat dua cara pembiakan utama untuk pokok tin. Cara pertama adalah dengan pembiakan biji benih. Pembiakan cara ini mampu menghasilkan varieti pokok tin yang baharu. Namun, ada risikonya. Di mana benih boleh jadi benih jantan atau benih betina.

Apatah lagi pokok tin yang tumbuh daripada biji benih mengambil masa empat hingga lima tahun untuk mula menampakkan jantinanya. Bayangkan betapa lama nak menunggu hasil.

Hal ini berbeza dengan pembiakan kaedah kedua iaitu keratan batang. Keratan batang pokok tin sekitar 10-15 cm dengan 4-5 mata tunas boleh dibiakkan dengan mudah, Hanya cucuk keratan batang pada media semaian seperti peatmoss (beli sini) dan biarkan selama 4-5 minggu. Ada masa pucuk akan keluar dahulu. Biarkan sahaja kerana fokus utama dalam pembiakan keratan adalah pada pengeluarkan akar dahulu.

Sebab itu ramai pekebun pokok tin akan menggunakan cawan lutsinar dalam semaian mereka. Hal ini bagi memudahkan melihat jika akar pokok tin telah keluar dahulu sebelum pucuk.

Jika tiada pengalaman, memang sukar untuk membiakkan pokok tin dengan keratan. Ini kerana tak semua varieti sesuai dibiakkan dengan keratan batang.

Setakat ini varieti iraqi antara paling mudah biak dengan keratan batang (beli sini keratan).

Varieti kayangan kebanyakan dibiakkan dengan kaedah ketiga iaitu tut. Tut adalah cara memaksa akar keluar pada batang pokok yang hidup.

Caranya adalah dengan mengelar 5-10 cm pada batang pokok. Buang kulit dan biarkan sehingga getah kering. Sapukan hormon pengakaran (beli sini) pada kelaran atas. Seterusnya balut dengan bunjut berisi media campuran untuk tut (beli sini).

Jika guna hormon pengakaran yang bagus (contohnya ini), sekitar 4-6 minggu sudah boleh nampak akar keluar pada bunjut tut.

Apabila akar sudah memenuhi bunjut, boleh la dipotong pada bahagian bawah bunjut. Buka perlahan-lahan bunjut dan pindahkan anak pokok tut itu ke dalam polibeg berisi campuran tanah yang sesuai (beli sini). Biarkan di tempat redup selama 3-4 minggu agar anak pokok stabil.

Pembajaan

Pokok tin suka dengan baja organik. Setakat ini pengalaman saya, penggunaan baja tahi cacing atau vermikompos (beli sini) dengan kadar segenggam seminggu mampu menyuburkan pokok tin. Pastikan vermikompos yang dibeli adalah yang asli tanpa campuran bahan lain.

Sebulan sekali akan saya beri baja NPK biru sebanyak satu sudu makan. Untuk nampak hasil yang bagus, guna baja NPK biru yang berkualiti tinggi. Saya sarankan guna npk biru jenama novatech (beli sini). Sangat bagus untuk pokok tin yang kita sayangi ini.

Sokongan

Di awal penanaman, perlulah dipasang sokongan pada pokok tin ini agar tidak patah batang utamanya. Boleh guna kayu atau buluh sebagai pancang sokongan. Kalau rasakan buluh atau kayu akan mereput, gunalah pula pancang jenis plastik (beli sini). Ini lebih tahan lama dan boleh guna banyak kali.

Kawalan Perosak dan Penyakit

Sama seperti tanaman lain, pokok tin tidak lari daripada serangan perosak seperti kutu daun, bena dan koya. Bagi saya, pokok yang diserang serangga ini tandanya pokok tin mempunyai masalah pada nutrien.

Jadi pastikan pokok tin diberikan baja dan air secukupnya. Rujuk bab pembajaan untuk maklumat lanjut.

Setelah dijaga baja dan air barulah kita fokus pada kawalan perosak dan penyakit. Setakat ini saya gunakan semburan racun organik semambu. Ternyata berkesan mengawal serangan afid, bena dan koya.

Selain itu, semburan dan siraman cuka kayu menguatkan lagi daya pertahanan pokok tin. Apa itu cuka kayu? Dapatkan maklumat lanjut di sini tentang cuka kayu.

Dua bahan ini iaitu ekstrak semambu (beli sini) dan cuka kayu (beli sini) sudah cukup untuk pokok tin hidup subur.

Tuai

Pokok tin daripada keratan mengambil masa sekitar tiga hingga lima bulan untuk mula mengeluarkan putik buah. Apabila putik buah kelihatan di celah ketiak, sekitar 20 hingga 30 hari untuk buah masak.

Buah fig masak di atas pokok dan tidak sesuai diperam. Buah ini mudah rosak dan hanya boleh disimpan di dalam peti sejuk (bahagian chiller) sebaik sahaja dituai sekitar maksimum 7 hari.

Buah tin amat digemari oleh haiwan seperti tupai dan burung. Pastikan buah dibalut sebaik sahaja putik buah kelihatan. Jika tak nanti kempunan lah jawabnya. Saya sarankan guna pembalut buah ini.

Produk Hiliran

Terdapat pelbagai jenis produk boleh dibuat daripada pokok tin.

  • Buah: Dimakan segar, dikeringkan, dibuat jem
  • Daun: Dikeringkan dijadikan teh

Rumusan

Pokok tin sememangnya buah yang tinggi khasiat dan sesuai ditanam di Malaysia.

Rujukan

Izham Alias

Graduan Bacelor Sains Hortikultur, Fakulti Pertanian UPM. Kini bekerja sebagai pensyarah agroteknologi di IPTA. Suka berkebun dan menulis pengalaman berkebun di blog ini. Boleh hubungi di 019-6060175 atau izham@kebunbandar.com

Terkini

error: Content is protected !!