Cara Tanam Tembikai dalam Pasu (Daripada Biji Benih sehingga Berbuah)

Tembikai merupakan buah kegemaran ramai, terutamanya ketika cuaca panas, sama ada dimakan begitu sahaja atau dijadikan jus yang menyegarkan. Ramai yang menyangka tembikai memerlukan kawasan tanah yang luas untuk ditanam kerana sifatnya yang menjalar, tetapi sebenarnya tembikai turut boleh ditanam dalam pasu atau polibeg menggunakan teknik yang dikenali sebagai tabulampot, iaitu tanaman buah dalam pot. Istilah tabulampot adalah istilah diambil dari negara jiran kita, Indonesia.

Selain menyegarkan, tembikai turut kaya dengan vitamin A, vitamin B6 dan antioksidan, menjadikannya buah yang bukan sahaja sedap tetapi turut berkhasiat untuk badan. Dikatakan juga tembikai mengandungi afrosidiak, bahan yang sama seperti dalam viagra. Cumanya kita perlu memakan hampir 100 biji buah tembikai untuk merasai seperti sebiji pil viagra.

Dalam artikel ini, dikongsikan cara menanam tembikai bermula daripada biji benih sehingga pokok berbuah, sesuai untuk ditanam dalam pasu atau polibeg di kediaman bandar. Sekiranya anda berminat dengan buah sekeluarga yang lain, boleh rujuk juga artikel cara tanam tembikai susu yang telah dikongsikan sebelum ini.

Maklumat Botani

Nama Melayu: Tembikai, semangka, timun cina
Nama Inggeris: Watermelon
Nama saintifik: Citrullus lanatus
Keluarga: Cucurbitaceae

Jenis-Jenis Varieti Tembikai

Sebelum memilih biji benih, elok kita kenali dahulu jenis-jenis tembikai yang terdapat di pasaran, kerana variasinya agak banyak dari segi bentuk, warna isi dan ada tidaknya biji.

Dari segi bentuk, tembikai boleh berbentuk bulat atau bujur (lonjong). Kebanyakan varieti popular di Malaysia berbentuk bulat, tetapi terdapat juga varieti bujur seperti Black Diamond yang boleh mencapai berat sehingga 13 kilogram.

Dari segi warna isi, tembikai isi merah adalah yang paling biasa dijumpai, dengan rasa manis dan kandungan air yang tinggi. Selain itu, terdapat juga varieti isi kuning atau jingga seperti Golden Delight dan Yellow Baby. Walaupun berbeza warna, rasa tetap manis seperti tembikai merah.

Dari segi biji, tembikai terbahagi kepada dua kategori utama, iaitu tembikai berbiji dan tembikai tanpa biji. Tembikai berbiji tradisional mempunyai biji berwarna hitam yang besar dan tertanam di dalam isi buah. Tembikai tanpa biji pula merupakan hasil pembiakan hibrid moden yang semakin popular kerana kemudahannya, terutamanya untuk kanak-kanak dan warga emas. Walaupun dinamakan tanpa biji, kebiasaannya masih terdapat biji kecil berwarna putih yang lembut dan tidak mengganggu ketika dimakan.

Selain kulit hijau bercorak jalur yang biasa kita lihat, terdapat juga varieti berkulit hijau gelap pekat tanpa jalur, dikenali sebagai tembikai hitam, serta varieti yang jarang ditemui seperti tembikai Mas Kuning yang berkulit kuning dan berbentuk bujur menyerupai buah betik.

Benih Hibrid F1 vs Benih Warisan (Heirloom)

Hampir kesemua benih tembikai yang dijual di kedai pertanian dan platform dalam talian di Malaysia pada masa kini tergolong dalam kategori hibrid F1. Benih jenis ini dihasilkan daripada dua induk berlainan spesies yang dikacuk khas untuk menghasilkan pokok yang seragam, cepat berbuah dan berhasil tinggi. Kelemahannya, biji benih yang diambil daripada buah hibrid F1 tidak akan menghasilkan pokok yang sama seperti induknya sekiranya ditanam semula. Oleh itu, pekebun perlu membeli semula benih baharu setiap kali ingin menanam.

Sebaliknya, benih pendebungaan bebas atau benih warisan (heirloom) semakin sukar dijumpai di pasaran tempatan. Benih jenis ini terhasil daripada pendebungaan semula jadi tanpa kacukan khas. Sifat istimewanya ialah biji benih daripada buahnya boleh disimpan dan ditanam semula pada musim berikutnya tanpa kehilangan ciri-ciri asalnya. Berikut adalah 5 contoh benih tembikai warisan yang masih boleh dijumpai di Malaysia, kebiasaannya melalui penjual benih import dalam talian:

1. Sugar Baby: varieti bersaiz kecil yang popular sejak tahun 1950-an, sesuai ditanam dalam pasu kerana saiz pokok yang lebih padat.
2. Crimson Sweet: dikenali dengan isi merah yang manis dan kulit berjalur hijau terang dan gelap.
3. Black Diamond: varieti lama berkulit hijau gelap pekat hampir hitam, dengan buah yang boleh membesar agak besar.
4. Charleston Gray: varieti berbentuk bujur panjang dengan kulit kelabu kehijauan, dikenali kerana ketahanannya terhadap penyakit.
5. Moon and Stars: varieti unik dengan kulit bertompok-tompok kuning kecil menyerupai bintang di langit malam, agak jarang dijumpai berbanding varieti lain dalam senarai ini.

Sekiranya berminat untuk menyimpan biji benih dan menanam semula pada musim berikutnya, benih warisan seperti di atas merupakan pilihan yang lebih sesuai berbanding benih hibrid F1.

Biji benih tembikai yang berkualiti boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BIJI BENIH TEMBIKAI].

Cara Menyemai Biji Benih Tembikai

1. Sediakan bekas semaian berisi medium peatmoss, kerana medium ini terkenal berkualiti untuk hampir semua jenis semaian dan mampu menyimpan kelembapan dengan baik.
2. Tanam biji benih pada kedalaman kira-kira 3 hingga 5 sentimeter di dalam medium semaian.
3. Siram lembut setiap hari bagi memastikan medium sentiasa lembap.
4. Biji benih tembikai biasanya bercambah dalam tempoh 3 hingga 7 hari.
5. Selepas bercambah, tunggu sekitar 2 hingga 3 minggu, atau sehingga anak pokok mengeluarkan 4 helai daun matang, sebelum dipindahkan ke pasu atau ke tanah.

Penyediaan Pasu dan Campuran Tanah

Oleh kerana tembikai merupakan tanaman yang menjalar dan memerlukan ruang yang agak besar untuk sistem akarnya berkembang, gunakan pasu atau polibeg bergaris pusat sekurang-kurangnya 50 sentimeter. Sediakan medium tanaman yang serba boleh, kaya dengan bahan organik dan mempunyai saliran yang baik.

Penjagaan Harian

Cahaya matahari: Tembikai memerlukan cahaya matahari penuh sepanjang hari untuk berbuah dengan manis dan berkualiti.

Penyiraman: Tembikai memerlukan air yang banyak bagi memastikan buahnya terbentuk dengan baik. Siram pada awal pagi dan lewat petang, dan pastikan air jatuh terus ke permukaan tanah, bukan ke atas kuntum bunga sama ada yang masih kudup atau telah mekar.

Pembajaan: Baja organik boleh diberikan secara berkala, terutamanya semasa pokok mula berbunga dan berbuah, bagi menggalakkan hasil yang lebih lebat dan manis.

Baja organik yang sesuai boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BAJA ORGANIK].

Pendebungaan Secara Manual

Sama seperti zucchini dan tanaman lain dalam keluarga labu-labuan, tembikai turut menghasilkan bunga jantan dan bunga betina secara berasingan pada pokok yang sama. Sekiranya pokok ditanam di ruang terhad dengan kurang serangga penyerbuk seperti lebah, pendebungaan secara manual boleh dilakukan menggunakan berus kecil pada waktu pagi, iaitu dengan menyapukan debunga daripada bunga jantan ke bahagian tengah bunga betina.

Cara Mengetahui Buah Sudah Matang

Bagi varieti tembikai berjalur, tanda buah telah matang boleh dilihat apabila urat pada jalur mula pecah dan warna jalur menjadi pudar. Selain itu, kulit buah yang matang biasanya kelihatan pudar dan kurang berkilat berbanding buah yang masih muda. Pada peringkat inilah kandungan gula pada buah berada pada tahap yang paling manis, jadi ini merupakan masa yang sesuai untuk dituai.

Masalah yang Biasa Berlaku

• Bunga gugur tanpa menjadi buah: biasanya berpunca daripada kekurangan pendebungaan. Cuba lakukan pendebungaan secara manual seperti yang diterangkan di atas.
• Buah kecil walaupun pokok sihat: boleh berlaku sekiranya pokok ditanam dalam pasu yang terlalu kecil. Gunakan pasu yang lebih besar sekiranya mahukan hasil buah yang lebih besar, atau anggap sahaja hasil bersaiz kecil sebagai kepuasan tersendiri bagi pekebun rumah.
• Akar reput: berpunca daripada tanah yang sentiasa bertakung air. Pastikan pasu mempunyai lubang saliran yang mencukupi.
• Buah tidak manis: biasanya berkaitan dengan penuaian yang terlalu awal sebelum buah benar-benar matang, atau kekurangan cahaya matahari sepanjang tempoh pembesaran buah.

Berapa Lamakah Tempoh untuk Berbuah?

Secara purata, tembikai mengambil masa antara 2 hingga 3 bulan selepas ditanam sehingga buah matang dan boleh dituai, bergantung kepada varieti dan cara penjagaan.

Penutup

Tembikai merupakan pilihan yang menarik bagi pekebun bandar yang ingin mencuba menanam buah sendiri walaupun tanpa kawasan tanah yang luas. Dengan teknik tabulampot menggunakan pasu yang bersaiz sesuai, cahaya matahari yang mencukupi serta penyiraman yang konsisten, pokok tembikai boleh membesar subur dan berbuah manis walaupun ditanam di ruang terhad di rumah bandar.