Ramai yang menyangka jagung memerlukan kawasan tanah yang luas untuk ditanam, sebenarnya jagung turut boleh ditanam dengan jayanya dalam pasu atau polibeg di rumah bandar, asalkan memilih varieti yang sesuai dan mengikut teknik penanaman yang betul. Cabaran paling biasa dihadapi pekebun rumah bukanlah untuk menumbuhkan pokok jagung, sebaliknya untuk mendapatkan tongkol yang berisi penuh, bukan tongkol yang separuh kosong di bahagian hujung.
Selain sedap dimakan, jagung turut kaya dengan serat dan menjadi sumber karbohidrat yang baik, menjadikannya bukan sekadar snek tetapi juga makanan yang mengenyangkan. Satu fakta menarik tentang jagung ialah ia sebenarnya tidak lagi mampu hidup secara liar di alam semula jadi. Setelah beribu-ribu tahun dibiak baka oleh manusia, tongkol jagung tidak lagi pecah dengan sendirinya untuk menaburkan biji, menjadikan jagung bergantung sepenuhnya kepada manusia untuk terus membiak dan bercambah.
Dalam artikel ini, dikongsikan cara menanam jagung bermula daripada biji benih sehingga tongkol berisi penuh dan manis, sesuai untuk ditanam dalam pasu atau polibeg di kediaman bandar.
Nama Melayu: Jagung
Nama Inggeris: Corn, sweetcorn, maize
Nama saintifik: Zea mays
Keluarga: Poaceae
Biji benih jagung yang berkualiti boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BIJI BENIH JAGUNG].
Sebelum memilih biji benih, elok kita kenali dahulu jenis-jenis jagung yang terdapat di pasaran, kerana setiap jenis mempunyai kelebihan dan kegunaan tersendiri.
Jagung manis ialah jenis yang paling popular untuk dimakan segar, sama ada direbus atau dibakar. Kandungan gulanya kira-kira 25 peratus lebih tinggi berbanding jagung pulut, menjadikannya rangup dan manis semula jadi. Antara varieti popular di Malaysia termasuklah Thai Supersweet, Manis Madu dan Masmadu.
Jagung pulut pula kurang manis dan bertekstur lebih keras kerana kandungan kanjinya yang tinggi. Jenis ini biasanya dibiarkan masak dan kering di pokok sebelum dituai, menjadikannya sesuai disimpan lebih lama serta diproses menjadi tepung untuk pelbagai kuih tradisional.
Jagung pulut ungu pula merupakan varieti yang lebih baharu dan semakin menarik perhatian ramai. Warna ungu bukan sahaja pada biji jagung, malah turut kelihatan pada akar dan batang pokoknya. Dari segi rasa, jagung pulut ungu tidak serangup jagung manis kuning dan mempunyai tekstur yang lebih liat menyerupai pulut biasa, menjadikannya pilihan unik bagi yang ingin mencuba sesuatu yang berbeza daripada jagung manis biasa.
Hampir kesemua benih jagung manis yang dijual di pasaran pada masa kini tergolong dalam kategori hibrid F1. Benih jenis ini dibiak baik khas supaya mempunyai sifat-sifat unggul seperti tahan penyakit, tahan rebah dan memberikan hasil yang lebih lumayan. Oleh kerana sifat hibrid ini tidak dapat diwarisi sepenuhnya oleh generasi seterusnya, biji benih yang diambil daripada hasil tuaian tidak boleh digunakan untuk ditanam semula, dan penanam perlu membeli semula benih baharu pada setiap musim.
Sebaliknya, varieti pendebungaan terbuka atau benih warisan lebih jarang dijumpai di pasaran benih jagung manis komersial masa kini. Varieti seperti Suwan 1 dan Suwan 3, yang pada asalnya diperkenalkan sebagai varieti komposit, merupakan antara sedikit contoh yang lebih dekat dengan sifat pendebungaan terbuka berbanding kebanyakan varieti hibrid F1 yang mendominasi pasaran hari ini.
Terdapat banyak jenis jagung di pasaran, tetapi bagi penanaman dalam pasu, pilih varieti yang tidak terlalu tinggi, iaitu sekitar 1.2 hingga 1.5 meter sahaja apabila matang. Varieti yang lebih tinggi daripada itu bukan tidak boleh ditanam dalam pasu, cuma risiko pokok tumbang akibat tiupan angin adalah lebih tinggi kerana pasu tidak mampu menampung ketinggian pokok dengan stabil.
Kebanyakan panduan menyarankan supaya biji benih direndam terlebih dahulu sebelum disemai. Namun, pada pengalaman saya, biji benih jagung boleh terus disemai tanpa perlu melalui proses rendaman tersebut. Cara ini tidak menyusahkan dan biji benih tetap bercambah seperti biasa melainkan bagi benih yang agak jarang ditemui atau memang sukar untuk bercambah.
Jagung merupakan tanaman yang didebungakan oleh angin, bukan oleh serangga. Oleh itu, jarak antara pokok memainkan peranan penting bagi memastikan proses pendebungaan berjaya. Sekiranya hanya ditanam sebatang atau dua batang secara berselerak, peluang debunga daripada bunga jantan (jambul di puncak pokok) sampai ke bunga betina (rerambut halus pada tongkol) adalah rendah, menyebabkan tongkol berisi separuh sahaja atau berlubang-lubang.
Cara terbaik ialah menanam beberapa pokok jagung secara berkelompok berbanding satu barisan panjang atau bertaburan jauh antara satu sama lain, kerana ini membolehkan debunga bertaburan dengan lebih berkesan antara pokok yang berdekatan. Walau bagaimanapun, jangan tanam terlalu rapat sehingga pokok bersaing untuk nutrien; jarak yang terlalu rapat menyebabkan tongkol menjadi kecil kerana pokok berkongsi zat makanan yang terhad.
Cahaya matahari: Jagung memerlukan cahaya matahari penuh sepanjang hari untuk membesar dan berbuah dengan baik.
Penyiraman: Siram sekurang-kurangnya sekali sehari, terutamanya pada hari yang tiada pembajaan dilakukan. Penyiraman yang konsisten amat penting semasa fasa jambul mula keluar; sekiranya pokok mengalami tekanan kekurangan air pada fasa ini, tongkol berisiko tidak berisi penuh walaupun pendebungaan berjaya.
Pembajaan: Pada peringkat awal pertumbuhan, gunakan baja NPK dengan nisbah seimbang seperti 15:15:15. Apabila pokok mula mengeluarkan jambul dan bersedia untuk berbunga, tukar kepada baja NPK dengan kandungan kalium (K) lebih tinggi seperti 12:12:17 bagi menggalakkan tongkol yang lebih manis dan berisi penuh.
Baja NPK yang sesuai boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BAJA NPK].
Membuang tunas air: Sekitar usia 3 minggu, tunas air kecil mungkin mula tumbuh di pangkal batang utama. Buang tunas ini supaya tenaga pokok tertumpu sepenuhnya kepada batang induk dan tidak terbantut.
Secara purata, jagung boleh dituai dalam tempoh 2 hingga 3 bulan selepas ditanam, bergantung kepada varieti dan cara penjagaan.
Jagung merupakan tanaman yang memberi kepuasan tersendiri untuk ditanam di rumah, walaupun ramai yang menyangka ia memerlukan kawasan yang luas. Dengan memilih varieti yang sesuai, menanam beberapa pokok secara berkelompok untuk pendebungaan yang berkesan, serta penjagaan air dan baja yang konsisten, hasil tongkol jagung yang manis dan berisi penuh boleh dinikmati walaupun ditanam dalam pasu di ruang terhad di rumah bandar.
