Kacang dhal ialah kekacang yang sangat berguna untuk kebun rumah. Pokoknya tahan kemarau, tumbuh di tanah yang kurang subur dan menghasilkan polong yang boleh dimasak sebagai sayur apabila muda atau dikeringkan untuk dijadikan dhal apabila matang. Bakteria pengikat nitrogen pada akarnya juga membantu menyuburkan tanah di sekelilingnya.
Satu perkara menarik tentang kacang dhal ialah pokoknya sebenarnya tumbuhan saka yang boleh hidup beberapa tahun, walaupun biasanya ditanam sebagai tanaman semusim. Bijinya mengandungi protein, serat dan zat besi, menjadikannya sumber makanan yang baik untuk hidangan tanpa daging.
Nama Melayu: Kacang dhal, kacang kayu
Nama Inggeris: Pigeon pea
Nama saintifik: Cajanus cajan
Keluarga: Fabaceae
Kacang dhal ialah pokok renek tegak yang boleh mencapai ketinggian 1 hingga 3 meter. Daunnya terdiri daripada tiga anak daun, bunganya kuning dan polongnya pendek serta berbulu halus, mengandungi 3 hingga 6 biji. Pokok ini dipercayai berasal daripada kawasan India dan kini ditanam di seluruh kawasan tropika. Terdapat varieti berumur pendek yang matang dalam masa 4 hingga 5 bulan, dan varieti berumur panjang yang lebih tinggi serta menghasilkan lebih lama. Untuk kebun rumah, pilih varieti berumur pendek kerana lebih rendah dan cepat dituai.
Kacang dhal dibiak melalui biji benih.
Semai terus 2 hingga 3 biji pada kedalaman kira-kira 3 cm tanpa rendaman, di tapak yang cerah. Benih bercambah dalam masa 5 hingga 10 hari. Kelebihannya mudah dan murah, tetapi benih perlu ditanam di tapak tetap kerana akar tunjang pokok tidak suka diganggu. Apabila anak pokok sudah ada beberapa helai daun, kekalkan satu pokok sahaja bagi setiap lubang.
Jarak penanaman yang disarankan ialah 30 hingga 50 cm antara pokok dan sekitar 1 meter antara barisan. Gemburkan tanah dahulu dan campurkan baja kompos. Pokok ini tumbuh paling baik di tanah yang beralir baik dan kurang menyukai tanah yang bertakung air. Menanam di batas yang ditinggikan membantu saliran pada musim hujan.
[ Beli Baja kompos di sini (shopee) ]
[ Beli Cangkul di sini (shopee) ]
Perosak utama kacang dhal ialah ulat pengorek polong yang memakan biji dalam polong, lalat polong, kutu daun dan kutu kebal. Penyakit yang biasa ialah layu kulat, serbuk putih pada daun dan bintik daun. Periksa polong dan pucuk secara berkala, buang polong yang rosak dan semburkan minyak neem apabila kutu mula muncul. Pusingan tanaman dengan tanaman daripada keluarga lain membantu mengurangkan penyakit tanah.
[ Beli Minyak mambu di sini (shopee) ]
Polong tidak menjadi biasanya berpunca daripada pokok yang terlalu teduh, atau bunga gugur akibat hujan lebat dan serangan perosak. Pokok yang tumbuh sangat tinggi tetapi sedikit polong selalunya terlebih baja nitrogen. Daun kuning pada pokok muda mungkin kerana tanah terlalu basah. Percambahan yang lemah biasanya disebabkan benih lama atau tanah yang bertakung.
Cahaya matahari: kacang dhal memerlukan cahaya penuh sekurang-kurangnya 6 hingga 8 jam sehari.
Pengairan: siram 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik semasa pokok masih kecil. Selepas pokok mantap, pokok agak tahan kemarau dan siraman boleh dikurangkan.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama. Baja NPK sebagai tambahan boleh digunakan secara sederhana kerana kekacang menghasilkan nitrogen sendiri.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
Pangkas pucuk apabila pokok mencapai kira-kira 1 meter untuk menggalakkan cabang dan lebih banyak polong. Cabut rumpai di sekeliling pokok supaya tidak bersaing mendapatkan air dan nutrien.
[ Beli Gunting pangkas di sini (shopee) ]
Polong hijau muda boleh dituai kira-kira 3 hingga 4 bulan selepas semai untuk dimasak sebagai sayur. Untuk dhal kering, biarkan polong masak dan bertukar perang di pokok, kemudian petik dan jemur hingga kering. Kupas polong dan simpan biji di dalam bekas kedap udara. Dhal dibuat dengan membelah biji yang telah kering.
Kacang dhal sesuai untuk pemula kerana mudah ditanam, tahan kemarau dan kurang menuntut tanah. Ia juga membantu menyuburkan tanah kebun anda, menjadikannya pilihan yang baik untuk tapak yang kurang subur.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.