Kacang kara atau kacang sepat ialah tanaman menjalar yang sangat sesuai untuk pagar, para atau gerbang di halaman rumah. Polong mudanya dimasak sebagai sayur, bunganya berwarna ungu yang cantik dan pokoknya tahan panas serta kemarau. Benihnya murah, mudah ditanam dan pokok ini tidak memerlukan penjagaan yang rumit.
Satu fakta yang berguna untuk pekebun, kacang kara ialah kekacang yang mengikat nitrogen melalui akarnya, jadi ia membantu menyuburkan tanah selepas ditanam. Polong muda dan biji matangnya mengandungi protein serta serat, tetapi biji matang mesti dimasak dengan sempurna sebelum dimakan kerana biji mentah mengandungi bahan toksik.
Nama Melayu: Kacang kara, kacang sepat
Nama Inggeris: Lablab bean, hyacinth bean
Nama saintifik: Lablab purpureus
Keluarga: Fabaceae
Kacang kara ialah tumbuhan menjalar tahunan atau saka pendek dengan daun tiga anak daun yang besar. Bunganya berwarna ungu atau putih dan tumbuh dalam tandan tegak. Polongnya pipih, melengkung dan boleh berwarna hijau atau ungu, mengandungi biji berwarna hitam, coklat atau putih. Tumbuhan ini dipercayai berasal daripada Afrika dan telah lama ditanam di Asia.
Terdapat varieti menjalar dan varieti renek. Untuk halaman kecil, varieti menjalar yang diberi junjung lebih disarankan kerana ia mengeluarkan lebih banyak polong dan jimat ruang tanah.
Kacang kara dibiak melalui biji benih.
Semai terus 2 hingga 3 biji benih pada kedalaman kira-kira 2 hingga 3 cm tanpa rendaman, dengan jarak 30 hingga 40 cm antara lubang. Benih bercambah dalam masa 5 hingga 10 hari. Kelebihannya mudah dan murah, tetapi benih mudah reput jika tanah terlalu basah semasa percambahan, jadi pastikan saliran baik.
Pasang junjung setinggi sekurang-kurangnya 2 meter sebaik sahaja anak pokok mula menjalar. Tali, jaring atau buluh sesuai digunakan. Tanah yang gembur, kaya bahan organik dan beralir baik memberi hasil terbaik. Campurkan baja kompos sebelum menanam, dan gunakan polibeg besar jika menanam di bekas.
[ Beli Baja kompos di sini (shopee) ]
[ Beli Polybag di sini (shopee) ]
Perosak yang biasa menyerang kacang kara ialah kutu daun, kutu kebal, ulat pengorek polong dan kumbang daun. Penyakit yang kerap ditemui ialah karat daun, bintik daun dan layu akibat tanah terlalu basah. Periksa pucuk dan bahagian bawah daun, semburkan minyak neem apabila kutu muncul dan buang daun atau polong yang berpenyakit.
[ Beli Minyak mambu di sini (shopee) ]
Pokok yang hanya menghasilkan daun tanpa bunga biasanya terlebih nitrogen atau terlalu teduh. Bunga gugur apabila hujan lebat atau cuaca terlalu terik. Pokok yang melata di atas tanah tanpa junjung akan menghasilkan polong yang kecil dan mudah reput. Daun kuning pada pokok muda boleh disebabkan tanah yang bertakung.
Cahaya matahari: kacang kara memerlukan cahaya penuh sekurang-kurangnya 6 hingga 8 jam sehari.
Pengairan: siram 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik. Selepas pokok mantap, pokok ini agak tahan kemarau.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama. Baja NPK sebagai tambahan boleh digunakan dengan sederhana, dan pilih baja yang lebih tinggi kalium apabila pokok mula berbunga.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
Cabut rumpai di sekeliling pangkal pokok dan letakkan sungkupan untuk menjaga kelembapan tanah. Pokok boleh dipangkas sedikit hujungnya apabila terlalu panjang supaya lebih banyak cabang tumbuh.
Polong muda boleh dituai kira-kira 2 hingga 3 bulan selepas semai, apabila polong masih lembut, pipih dan biji di dalamnya belum membesar. Petik dengan tangan atau gunakan gunting kecil. Tuai kerap setiap 2 hingga 3 hari kerana ini menggalakkan pokok menghasilkan lebih banyak polong. Polong muda biasanya ditumis atau dimasak lemak. Jika mahu biji kering, biarkan polong masak di pokok, jemur, kemudian masak biji dengan lama sebelum dimakan.
[ Beli Gunting pangkas di sini (shopee) ]
Polong yang dituai lewat menjadi liat dan berserat, jadi kerap menuai memberi polong yang lebih lembut dan lebih manis. Cuci polong, buang hujung dan urat tepi jika perlu, kemudian masak sehingga lembut. Polong segar boleh disimpan di dalam peti sejuk selama beberapa hari. Jangan sekali-kali makan biji mentah.
Kacang kara sesuai untuk pemula kerana mudah ditanam, tahan panas dan cantik sebagai tumbuhan pagar. Kuncinya ialah junjung yang kukuh, saliran yang baik dan penuaian polong muda yang kerap.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.