Buah keras atau kemiri ialah biji yang sangat penting dalam masakan Melayu. Isinya dikisar halus untuk memekatkan kuah kari, rendang, masak lemak dan sambal, serta memberi rasa berlemak yang lembut. Satu pokok yang matang boleh menghasilkan biji untuk keperluan dapur sepanjang tahun, malah lebih untuk dikongsi.
Fakta menarik, pokok ini dikenali di Hawaii sebagai kukui dan dijadikan pokok rasmi negeri itu, kerana bijinya yang berminyak telah lama dimanfaatkan. Perlu diingat, biji mentah tidak boleh dimakan kerana mengandungi bahan yang boleh menyebabkan sakit perut, jadi ia mesti dimasak atau dibakar dahulu.
Nama Melayu: Buah keras, kemiri
Nama Inggeris: Candlenut
Nama saintifik: Aleurites moluccanus
Keluarga: Euphorbiaceae
Buah keras ialah pokok besar yang boleh mencapai ketinggian 15 hingga 25 meter. Daunnya lebar, berbentuk cuping dan berwarna hijau keperakan di bahagian muda. Bunganya kecil berwarna putih kekuningan. Buahnya bulat dengan kulit tebal, dan di dalamnya terdapat satu hingga dua biji yang bercangkerang sangat keras. Pokok ini tahan kepada tanah yang kurang subur dan biasa tumbuh di kawasan tropika.
Buah keras dibiak melalui biji benih.
Pilih biji yang bernas dan matang. Kulit biji yang sangat keras melambatkan percambahan, jadi retakkan sedikit cangkerang di hujung biji atau gosok dengan kertas pasir tanpa merosakkan isi, tanpa perlu direndam. Semai terus dalam polibeg pada kedalaman kira-kira 3 cm. Benih bercambah dalam masa beberapa minggu hingga beberapa bulan. Kelebihannya murah dan mudah, tetapi pokok daripada biji mengambil masa kira-kira 4 hingga 6 tahun untuk berbuah dan sifatnya tidak seragam.
Pindahkan anak pokok ke tapak tetap apabila sudah setinggi 30 hingga 40 cm. Gali lubang yang lebar dan campurkan tanah dengan baja kompos. Jarak tanaman yang disarankan ialah 8 hingga 10 meter kerana pokok ini besar. Tapak yang cerah dan beralir baik memberi hasil terbaik.
[ Beli Cangkul di sini (shopee) ]
[ Beli Baja kompos di sini (shopee) ]
Perosak yang biasa ialah ulat pemakan daun, kutu sisik dan pengorek batang. Penyakit yang kerap ditemui ialah bintik daun, reput akar dan mati pucuk apabila tanah bertakung. Kutip ulat dengan tangan, semburkan minyak neem untuk kutu sisik dan pastikan saliran tanah baik.
[ Beli Minyak mambu di sini (shopee) ]
Pertumbuhan awal yang perlahan ialah perkara biasa kerana pokok membina akar dahulu. Daun menjadi kuning apabila tanah terlalu basah atau kekurangan nutrien. Pokok yang tidak berbuah selalunya masih terlalu muda atau terlalu teduh. Pokok yang terlalu tinggi sukar dituai, jadi pangkas pucuk utama semasa muda untuk menggalakkan cabang yang lebih rendah.
Cahaya matahari: buah keras memerlukan cahaya penuh sekurang-kurangnya 6 hingga 8 jam sehari.
Pengairan: siram anak pokok 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik. Pokok dewasa jauh lebih tahan dan hanya perlu air tambahan semasa kemarau panjang.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama. Baja NPK boleh ditambah sebagai baja tambahan beberapa kali setahun.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
Letakkan sungkupan di sekeliling pangkal pokok untuk mengekalkan kelembapan dan mengurangkan rumpai.
Buah dituai apabila gugur daripada pokok atau apabila kulitnya bertukar perang dan kering. Kutip buah yang gugur secara berkala, kupas kulit luar dan jemur biji beberapa hari hingga kering. Pecahkan cangkerang dengan pemecah atau batu kecil, dan gunakan sarung tangan untuk melindungi tangan. Simpan isi yang telah kering di dalam bekas kedap udara di tempat sejuk dan kering. Biji mesti dimasak atau dibakar sebelum dimakan.
[ Beli Sarung tangan berkebun di sini (shopee) ]
Cangkerang yang telah dipecahkan boleh dikompos atau dijadikan sungkupan di sekeliling pokok. Pokok buah keras juga memberi teduhan yang baik, jadi ia sesuai ditanam di sempadan kebun yang luas. Pokok muda perlu dilindungi daripada angin kuat semasa tahun pertama.
Buah keras sesuai untuk pekebun yang mempunyai ruang luas dan kesabaran, kerana pokoknya besar dan mengambil beberapa tahun untuk berbuah. Selepas itu, ia memberi bekalan biji yang berguna di dapur selama bertahun-tahun.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.