Asam gelugur ialah bahan penting dalam masakan Melayu seperti asam pedas, gulai ikan dan kari. Buahnya dihiris nipis dan dijemur menjadi asam keping, yang memberi rasa masam yang bersih dan segar. Pokoknya tegak, rendang dan sentiasa hijau, jadi ia juga cantik sebagai pokok teduhan di halaman.
Asam keping boleh disimpan lama, jadi hasil satu pokok yang berbuah lebat boleh digunakan sepanjang tahun. Buah gelugur mengandungi asid organik yang memberi rasa masam semula jadi, dan pokok ini telah lama digunakan dalam masakan serta ubat tradisional.
Nama Melayu: Asam gelugur
Nama Inggeris: Asam gelugor, garcinia
Nama saintifik: Garcinia atroviridis
Keluarga: Clusiaceae
Gelugur ialah pokok yang boleh mencapai ketinggian 10 hingga 20 meter, dengan daun besar, tebal dan berkilat. Bunganya kecil berwarna merah, dan buahnya bulat berusuk, hijau ketika muda dan menjadi kuning kejinggaan apabila masak. Pokok ini sekeluarga dengan manggis. Pokok gelugur biasanya berasingan jantina, jadi pokok betina sahaja yang berbuah. Oleh sebab itu, anak pokok bercantum yang diketahui jantinanya lebih disarankan.
Gelugur boleh dibiak melalui biji benih atau cantuman.
Gunakan biji segar daripada buah yang masak dan semai terus dalam polibeg tanpa rendaman pada kedalaman kira-kira 2 cm. Benih bercambah dalam masa beberapa minggu. Kelebihannya murah dan mudah, tetapi pokok mengambil beberapa tahun untuk berbuah dan jantinanya hanya diketahui apabila berbunga.
Anak pokok bercantum daripada pokok betina yang berbuah baik akan berbuah lebih awal dan sifat buahnya sama dengan pokok induk. Kekurangannya, anak pokok lebih mahal. Kaedah ini disarankan.
Pilih tapak yang cerah atau separa teduh dengan tanah gembur, kaya bahan organik dan lembap tetapi beralir baik. Gali lubang kira-kira 50 cm lebar dan dalam, campurkan tanah dengan baja kompos, dan jarakkan pokok 6 hingga 8 meter. Lindungi anak pokok daripada cahaya terik pada peringkat awal.
[ Beli Cangkul di sini (shopee) ]
[ Beli Baja kompos di sini (shopee) ]
Perosak yang kadangkala menyerang gelugur ialah ulat pemakan daun, kutu putih dan serangga yang mengorek buah. Penyakit yang biasa ialah bintik daun dan reput akar apabila tanah bertakung. Kutip ulat dengan tangan, semburkan minyak neem untuk kutu dan buang daun yang berbintik.
[ Beli Minyak mambu di sini (shopee) ]
Pertumbuhan yang perlahan pada peringkat awal ialah perkara biasa. Pokok yang tidak berbuah biasanya masih muda atau ialah pokok jantan. Daun kuning menunjukkan tanah terlalu basah atau kekurangan nutrien. Bunga dan buah muda gugur apabila pokok kekurangan air semasa musim kering.
Cahaya matahari: gelugur membesar baik di bawah cahaya penuh hingga separa teduh, dengan sekurang-kurangnya 5 hingga 6 jam cahaya sehari untuk berbuah baik.
Pengairan: siram anak pokok 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik. Pokok dewasa memerlukan tanah yang sentiasa lembap pada musim kering.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama. Baja NPK boleh ditambah sebagai baja tambahan beberapa kali setahun.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
[ Beli Baja NPK 12-12-17 di sini (shopee) ]
Letakkan sungkupan di sekeliling pangkal pokok untuk mengekalkan kelembapan.
Buah dituai apabila bertukar kuning kejinggaan, sama ada dipetik atau dikutip apabila jatuh. Basuh buah, hiris nipis melintang dan buang bijinya. Jemur hirisan di bawah cahaya matahari selama 2 hingga 3 hari hingga kering dan keras, kemudian simpan dalam bekas kedap udara. Asam keping yang kering sempurna boleh disimpan berbulan-bulan.
[ Beli Gunting pangkas di sini (shopee) ]
Pokok gelugur yang sihat boleh berbuah setiap tahun apabila cukup air dan baja. Selain asam keping, buah segar boleh digunakan terus dalam masakan, dan hirisan yang dikeringkan dengan baik boleh dijual atau dikongsi dengan jiran. Pokok ini juga memberi teduhan yang baik, jadi ia sesuai ditanam di tepi halaman yang luas.
Gelugur sesuai untuk pekebun yang mempunyai ruang dan mahukan bahan masakan yang berguna sepanjang tahun. Pilih anak pokok bercantum, sediakan tanah yang lembap dan beralir baik, dan nantikan hasilnya dengan sabar.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.