Cara Tanam Kacang Botor dalam Pasu

Kacang botor atau kacang kelisa merupakan sayur kacang yang popular dijadikan ulam atau dimakan mentah bersama sambal belacan. Bentuknya yang bersegi empat dengan bucu bergerigi menjadikannya mudah dikenali berbanding jenis kacang lain.

Menariknya, hampir setiap bahagian pokok kacang botor boleh dimakan, daripada daun mudanya, tunas, bunga, umbi akar, sehingga buahnya sendiri. Bijinya juga tinggi kandungan protein, malah dikenali sebagai “soya tropika” kerana kandungan proteinnya setanding kacang soya. Ini dikuatkan dengan kajian yang mendapati kandungan protein bijinya melebihi kacang soya bagi setiap 100 gram. Bunganya yang berwarna biru keunguan pula kadangkala digunakan sebagai pewarna semula jadi untuk nasi dan pastri.

Dalam artikel ini, dikongsikan cara menanam kacang botor bermula daripada biji benih sehingga boleh dituai, sesuai untuk ditanam dalam pasu atau polibeg di kediaman bandar.

Maklumat Botani

Nama Melayu: Kacang botor, kacang kelisa
Nama Inggeris: Winged bean, four-angled bean
Nama saintifik: Psophocarpus tetragonolobus
Keluarga: Fabaceae (Leguminosae)

Biji benih kacang botor yang berkualiti boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BIJI BENIH KACANG BOTOR].

Cara Menyemai Biji Benih

Kebanyakan panduan menyarankan supaya biji benih direndam terlebih dahulu sebelum disemai. Namun, pada pengalaman saya, biji benih kacang botor boleh terus disemai tanpa perlu melalui proses rendaman tersebut. Cara ini tidak menyusahkan dan biji benih tetap bercambah seperti biasa melainkan bagi benih yang agak jarang ditemui atau memang sukar untuk bercambah.

1. Sediakan lubang tanam sedalam kira-kira 5 sentimeter dan selebar 8 sentimeter.
2. Letakkan 3 hingga 4 biji benih pada setiap lubang.
3. Tutup lubang dengan tanah dan siram secukupnya.
4. Biji benih kacang botor biasanya bercambah dalam tempoh beberapa hari.

Penyediaan Sokongan untuk Memanjat

Kacang botor tergolong tumbuhan memanjat yang kuat dan tahan lasak, jadi sediakan sokongan seawal mungkin. Pokok ini sesuai ditanam berhampiran pagar rumah supaya boleh terus memanjat ke atasnya, atau sediakan junjung setinggi kira-kira 1.5 meter sekiranya ditanam dalam pasu di ruang terbuka.

Penjagaan Harian

Cahaya matahari: Kacang botor memerlukan cahaya matahari penuh sepanjang hari untuk berbunga dan berbuah dengan baik.

Penyiraman: Siram secara konsisten dan pastikan tanah sentiasa lembap tetapi tidak bertakung air.

Pembajaan: Baja organik seperti baja tahi ayam boleh diberikan secara berkala. Air bekas basuhan ikan dan daging di dapur turut boleh dijadikan baja semula jadi untuk kacang botor.

Baja organik yang sesuai boleh didapati di sini: [LETAK LINK AFFILIATE SHOPEE: BAJA ORGANIK].

Cara Mengatasi Masalah “Mabuk Daun”

Salah satu masalah yang paling kerap dihadapi pekebun rumah ketika menanam kacang botor ialah pokok yang subur dengan daun lebat, tetapi tidak berbuah langsung, atau dikenali sebagai “mabuk daun”. Menurut panduan daripada Jabatan Pertanian Malaysia, cara mengatasi masalah ini ialah dengan membuang daun, pucuk dan tunas yang tumbuh di bahagian pangkal pokok. Amalan ini membantu mengalihkan tenaga pokok daripada terus mengeluarkan daun kepada menghasilkan bunga dan buah.

Masalah yang Biasa Berlaku

• Daun lebat tetapi tidak berbuah: ikuti teknik membuang daun dan tunas di pangkal pokok seperti yang diterangkan di atas.
• Serangan kutu daun: perosak utama bagi kacang botor, sering menyerang pucuk muda, daun dan buah yang masih muda, menyebabkan pertumbuhan terbantut. Semak bahagian bawah daun secara berkala dan gunakan racun organik sekiranya perlu.
• Buah berkarat berwarna jingga: tanda jangkitan kulat pada buah, batang dan daun. Buang dan bakar bahagian yang dijangkiti serta bahagian berdekatan untuk mengelakkan jangkitan merebak. Sekiranya serius, seluruh pokok mungkin perlu dibuang.
• Akar reput: berpunca daripada tanah yang sentiasa bertakung air. Pastikan pasu atau polibeg mempunyai lubang saliran yang mencukupi.

Berapa Lamakah Tempoh untuk Dituai?

Kacang botor biasanya mula berbunga sekitar 3 bulan selepas ditanam, dan buah muda sudah boleh dituai kira-kira 10 hari selepas berbunga. Tuaian eloknya dilakukan setiap 2 hari sekali untuk mengelakkan buah menjadi terlalu matang. Pokok yang subur boleh menghasilkan sehingga 10 buah setiap kali tuai.

Penutup

Kacang botor merupakan pilihan yang sesuai bagi pekebun bandar yang gemar ulam segar di rumah. Dengan sokongan yang mencukupi untuk memanjat, penjagaan yang konsisten, serta teknik membuang tunas di pangkal pokok bagi mengatasi masalah mabuk daun, hasil kacang botor yang lebat boleh dinikmati secara berterusan walaupun ditanam dalam ruang terhad di rumah bandar.