Cermai ialah pokok buah kampung yang semakin jarang ditanam, tetapi ia sangat berbaloi untuk dicuba. Buahnya kecil, berwarna kuning pucat dan sangat masam, sesuai dijadikan jeruk, jem, sirap atau dimakan bersama garam dan gula. Pokoknya tidak terlalu tinggi, jadi mudah dijaga dan dituai di halaman rumah.
Keistimewaan cermai ialah buahnya tumbuh bergugus pada ranting, malah pada dahan yang lebih tua, jadi pokoknya kelihatan sangat lebat apabila berbuah. Buahnya kaya dengan vitamin C, dan daunnya juga digunakan dalam perubatan tradisional di beberapa tempat.
Nama Melayu: Cermai
Nama Inggeris: Otaheite gooseberry, Malay gooseberry
Nama saintifik: Phyllanthus acidus
Keluarga: Phyllanthaceae
Cermai ialah pokok kecil hingga sederhana yang boleh tumbuh 2 hingga 9 meter, dengan daun majmuk halus yang tersusun berselang-seli pada ranting. Bunganya kecil dan merah jambu, tumbuh dalam kelompok. Buahnya bulat berusuk, berwarna hijau pucat hingga kuning pucat, dan mengandungi satu biji berusuk di tengahnya. Pokok ini telah lama ditanam di Asia Tenggara dan beberapa kawasan tropika lain.
Cermai boleh dibiak melalui biji benih, keratan batang atau cantasan.
Gunakan biji daripada buah yang matang dan segar. Semai terus dalam polibeg pada kedalaman kira-kira 1 cm tanpa rendaman. Benih bercambah dalam beberapa minggu. Kelebihannya murah dan mudah, tetapi pokok daripada biji mengambil masa lebih lama untuk berbuah dan buahnya mungkin tidak sama dengan pokok induk.
Pokok daripada cantasan akan lebih cepat berbuah, biasanya dalam masa 1 hingga 2 tahun, dan sifat buahnya sama dengan pokok induk. Kekurangannya, kaedah ini memerlukan sedikit kemahiran dan anak pokok lebih mahal. Kaedah ini disarankan untuk hasil yang lebih awal. Sapukan hormon penggalak akar pada keratan atau cantasan untuk membantu akar tumbuh.
Pindahkan anak pokok ke tapak tetap atau bekas besar yang cerah. Jarak tanaman yang disarankan ialah 3 hingga 4 meter. Gunakan campuran tanah, baja kompos dan cocopeat supaya tanah gembur dan tidak bertakung.
[ Beli Hormon penggalak akar di sini (shopee) ]
[ Beli Cocopeat di sini (shopee) ]
Perosak yang biasa menyerang cermai ialah lalat buah, kutu putih dan ulat pemakan daun. Penyakit yang kerap ditemui ialah bintik daun dan reput akar jika tanah terlalu basah. Gunakan perangkap lalat buah dan bungkus buah dengan kertas atau jaring apabila mula membesar. Semburkan minyak neem untuk kutu putih.
[ Beli Perangkap lalat buah berferomon di sini (shopee) ]
[ Beli Minyak mambu di sini (shopee) ]
Pokok yang sihat tetapi tidak berbuah biasanya masih muda atau terlalu teduh. Bunga atau buah muda gugur apabila kekurangan air atau terlalu basah. Daun menjadi kuning apabila tanah kekurangan nutrien atau bertakung. Dahan yang terlalu lebat boleh dipangkas supaya udara dan cahaya sampai ke dalam tajuk.
Cahaya matahari: cermai memerlukan cahaya penuh 6 hingga 8 jam sehari untuk berbuah dengan baik.
Pengairan: siram 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik. Pokok dewasa yang sudah mantap agak tahan kemarau.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama. Baja NPK boleh ditambah sebagai baja tambahan, dan baja buah dengan kalium tinggi sesuai apabila pokok mula berbunga.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
[ Beli Baja NPK 12-12-17 di sini (shopee) ]
Pangkas hujung ranting selepas musim berbuah untuk menggalakkan pucuk baharu.
Buah dituai apabila bertukar daripada hijau kepada kuning pucat dan sedikit jernih. Petik gugusan buah dengan tangan atau gunakan gunting pangkas. Buah segar boleh dimakan terus atau diproses menjadi jeruk dan sirap. Simpan buah di dalam peti sejuk untuk beberapa hari, kerana buah cermai tidak tahan lama pada suhu bilik.
[ Beli Gunting pangkas di sini (shopee) ]
Satu pokok yang matang boleh berbuah beberapa kali setahun apabila cuaca sesuai. Buah yang terlalu masak menjadi lembik dan kurang rangup, jadi tuai tepat pada masanya. Untuk jeruk ringkas, basuh buah, kukus sebentar, kemudian perap dengan gula, garam dan sedikit cili. Daun dan ranting yang dipangkas boleh dijadikan kompos.
Cermai sesuai untuk pemula kerana mudah ditanam, boleh dibiak dengan beberapa kaedah dan memberi hasil yang lebat. Pilih pokok daripada cantasan supaya berbuah lebih awal, dan sediakan tapak yang cerah dan beralir baik.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.