Belinjau ialah pokok yang mudah dihargai kerana hampir semua bahagiannya boleh dimakan. Daun mudanya dimasak sebagai sayur, manakala bijinya boleh direbus atau digoreng selepas dimasak dengan betul. Pokoknya tahan lasak, tidak cerewet tentang tanah dan jarang diserang perosak yang serius, jadi sesuai untuk pekebun yang mahukan tanaman yang rendah risiko.
Fakta yang jarang diketahui, belinjau bukan pokok berbunga biasa. Ia tergolong dalam kumpulan gimnosperma, iaitu kumpulan yang sama dengan pokok konifer, jadi “buahnya” sebenarnya biji yang tidak terbungkus di dalam ovari. Daun dan bijinya pula menyumbang serat serta mineral kepada hidangan harian.
Nama Melayu: Belinjau, meninjau
Nama Inggeris: Melinjo, joint fir
Nama saintifik: Gnetum gnemon
Keluarga: Gnetaceae
Belinjau ialah pokok bersaiz sederhana yang boleh mencapai ketinggian 10 hingga 15 meter. Daunnya licin, berkilat dan berbentuk bujur, manakala batangnya mempunyai ruas yang jelas. Pokok jantan dan pokok betina tumbuh berasingan. Biji yang masak berwarna kuning kemerahan.
Untuk halaman bandar, pilih anak pokok yang dibiakkan daripada keratan atau cantuman kerana pokoknya lebih rendah dan lebih cepat berbuah, berbanding pokok daripada biji yang boleh menjadi sangat tinggi.
Belinjau boleh dibiak menggunakan biji benih atau keratan dan cantuman. Pokok ini tumbuh baik di tanah yang kaya bahan organik dengan saliran yang baik, pada pH kira-kira 5.5 hingga 6.5.
Gunakan biji yang masih segar kerana daya cambahnya cepat berkurang apabila kering. Semai terus dalam polibeg yang berisi campuran tanah dan baja kompos tanpa rendaman, pada kedalaman kira-kira 2 cm. Percambahan agak perlahan, biasanya beberapa minggu hingga beberapa bulan. Kelebihannya murah dan mudah, tetapi pokok mengambil masa lebih lama untuk matang dan jantinanya tidak diketahui sehingga berbunga.
Kaedah ini memberi pokok yang lebih seragam dan lebih cepat berbuah. Kekurangannya, bahan tanaman perlu dibeli daripada pembekal yang dipercayai. Kaedah ini disarankan jika anda mahu menanam pokok betina untuk dituai bijinya.
Pindahkan anak pokok ke tapak tetap apabila sudah setinggi 30 hingga 40 cm. Beri jarak sekurang-kurangnya 4 hingga 5 meter antara pokok. Gali lubang dua kali ganda lebih besar daripada polibeg dan campurkan tanah galian dengan baja kompos.
[ Beli Polybag di sini (shopee) ]
[ Beli Cangkul di sini (shopee) ]
Belinjau jarang diserang teruk. Ulat pemakan daun dan kutu sisik kadangkala muncul pada pokok muda. Penyakit yang biasa ialah bintik daun dan reput akar jika tanah sentiasa bertakung air. Kutip ulat dengan tangan, buang daun yang berbintik dan pastikan saliran tanah baik.
Pertumbuhan yang lambat pada peringkat awal ialah perkara biasa. Daun menjadi kuning apabila tanah terlalu basah atau pokok kekurangan baja. Pokok yang tidak berbuah selalunya pokok jantan, atau pokok betina yang masih terlalu muda. Jika pokok tumbuh terlalu tinggi sehingga sukar dituai, pangkas pucuk utama supaya cabang tumbuh ke sisi.
Cahaya matahari: belinjau membesar baik di bawah cahaya penuh, tetapi masih boleh bertahan di kawasan separa teduh, terutama semasa muda.
Pengairan: siram 2 kali sehari, pagi dan petang, dan tambah kepada 3 kali jika cuaca panas terik. Apabila pokok sudah besar, kekerapan siraman boleh dikurangkan.
Pembajaan: gunakan vermikompos atau baja organik sebagai baja utama, dan tambah baja NPK secara berkala untuk menggalakkan pertumbuhan.
[ Beli Vermikompos di sini (shopee) ]
[ Beli Baja kompos di sini (shopee) ]
Letakkan sungkupan daun kering atau sabut kelapa di sekeliling pangkal pokok untuk menjaga kelembapan dan menghalang rumpai.
Daun muda boleh dituai apabila pokok sudah mantap, dengan memetik pucuk dan daun yang masih lembut. Jangan tuai terlalu banyak daun sekali gus supaya pokok terus subur. Daun biasanya ditumis atau dimasak lemak bersama sayur lain. Biji dituai apabila bertukar daripada hijau kepada kuning kemerahan, dan hendaklah dimasak sebelum dimakan.
[ Beli Gunting pangkas di sini (shopee) ]
Belinjau sesuai untuk pemula kerana tahan lasak dan kurang masalah perosak. Cabarannya hanyalah kesabaran, kerana pertumbuhan awalnya perlahan dan pokok perlu cukup matang sebelum berbuah.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.