Buah naga berasal dari Amerika Tengah, termasuk Mexico, dan kini ditanam secara meluas di Asia Tenggara. Iklim Malaysia yang panas dan lembap sangat sesuai untuknya. Buah naga yang berwarna kemerahan menjadikannya buah kegemaran masyarakat Cina, dan di Vietnam ia menjadi buah perayaan. Saya sendiri salah seorang peminat buah naga. Dalam artikel ini saya kongsikan panduan menanam buah naga, daripada penyediaan tiang sokongan hingga pemangkasan dan musim berbuah.
Terdapat beberapa jenis buah naga yang popular di Malaysia, iaitu isi putih kulit merah, isi merah kulit merah dan isi kuning kulit kuning. Isi merah biasanya lebih manis dan lebih diminati. Pilih benih daripada keratan batang yang sihat, atau anak pokok yang telah berakar dari nurseri yang dipercayai.
Buah naga ialah kaktus pemanjat, jadi ia tidak tahan air bertakung. Pilih tapak yang menerima cahaya matahari penuh dan mempunyai saliran yang baik. Campurkan tanah dengan kompos atau baja kandang dan bahan penggembur seperti arang sekam. Jika menanam dalam tong atau pasu besar, pastikan ada lubang saliran yang banyak.
Terdapat pelbagai kaedah agar buah naga dapat naik. Yang paling popular ialah menggunakan tiang konkrit setinggi 1.5 hingga 2 meter dengan bahagian atas dilengkapi rangka bulat (tayar atau besi) supaya batang dapat menjuntai ke bawah. Di Sabah saya pernah melihat buah naga ditanam di lereng gunung dari Jalan Penampang ke Tambunan dengan menggunakan kayu belian. Kayu itu kukuh dan buah naga tumbuh dengan elok. Tiang kayu belian lebih tahan lama berbanding kayu biasa, tetapi harganya lebih mahal. Tanam empat batang keratan di sekeliling setiap tiang.
Gunakan keratan batang sepanjang 30 hingga 40 sentimeter yang telah dikeringkan di tempat teduh selama dua hingga tiga hari supaya luka kering dan tidak mudah reput. Tanam bahagian pangkal keratan sedalam kira-kira 5 hingga 10 sentimeter dan ikat pada tiang. Siram secukupnya tetapi jangan berlebihan kerana batang mudah reput. Selepas dua hingga tiga minggu, tunas baharu akan muncul.
Pada peringkat awal, beri baja kompos atau baja kandang dan baja yang tinggi nitrogen untuk pertumbuhan batang. Apabila pokok menghampiri umur berbunga, tukar kepada baja yang tinggi fosforus dan kalium untuk menggalakkan bunga dan buah.
[ Beli baja kompos (shopee) ]
[ Beli baja NPK 12-12-17 (baja buah) (shopee) ]
Menurut Hanis Agro, cantasan perlu dilakukan dengan kerap agar lebih banyak buah dapat dihasilkan. Pangkas dahan yang tumbuh terlalu rapat, yang menyilang, yang sakit dan yang menyentuh tanah. Pangkasan membolehkan cahaya dan udara sampai ke dalam tajuk dan menggalakkan tunas yang produktif.
[ Beli gunting pangkas (secateurs) (shopee) ]
Buah naga akan mula berbunga pada umur enam hingga lapan bulan selepas tanam, bergantung kepada keadaan pokok dan penjagaan. Bunga mekar pada waktu malam dan layu pada pagi esoknya. Pendebungaan oleh serangga malam seperti kelawar atau rama-rama membantu pembentukan buah, tetapi sesetengah varieti boleh didebungakan sendiri. Buah masak kira-kira 30 hingga 35 hari selepas bunga mekar dan boleh dituai apabila kulitnya bertukar warna sepenuhnya.
Batang reput biasanya disebabkan oleh air bertakung. Semut dan kutu putih boleh menyerang buah dan batang, dan burung atau kelawar memakan buah masak. Bungkus buah dengan beg jaring atau kertas jika perlu.
Jarak tanaman yang biasa ialah kira-kira 2.5 meter antara tiang dalam barisan dan 3 meter antara barisan. Satu hektar boleh memuatkan lebih kurang 1,000 hingga 1,200 tiang, mengikut kaedah ladang. Bagi kebun rumah, satu atau dua tiang sudah memadai untuk keluarga. Jika menanam dalam pasu atau tong, gunakan bekas bersaiz sekurang-kurangnya 40 sentimeter garis pusat dan tiang yang kuat di tengahnya.
Buah naga ialah tanaman yang berbaloi diusahakan kerana tidak menuntut banyak air, mudah dijaga dan menghasilkan buah yang manis. Dengan tiang kukuh, saliran baik, pembajaan betul dan pemangkasan berkala, anda boleh menikmati buah naga sendiri dalam setahun.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.