Dalam pertanian, terdapat satu istilah yang wajib kita ketahui selain baja, iaitu pembaik pulih tanah (soil amendment). Seperti namanya, fungsi pembaik pulih tanah ialah membaik pulih tanah yang rosak, iaitu memperbaiki sifat fizikal, kimia atau biologi tanah supaya sesuai untuk tanaman. Tidak lebih daripada itu. Walaupun ada yang mendakwa bahan pembaik pulih tanah yang mereka jual mampu membekalkan nutrien kepada tanaman, fungsi utama pembaik pulih tanah tetap seperti yang saya terangkan. Nutrien tetap datang daripada baja, dan pembaik pulih membantu tanah menyimpan dan membekalkan nutrien itu dengan lebih baik.
Beza Pembaik Pulih Tanah dengan Baja
Baja membekalkan nutrien seperti nitrogen, fosforus dan kalium. Pembaik pulih tanah pula mengubah struktur tanah, keupayaan menahan air, saliran, pengudaraan atau pH. Menggunakan baja tanpa membaiki tanah ibarat memberi makan kepada orang yang tidak mampu menelan. Tanah yang keras, masam atau berair bertakung tidak akan memberi hasil maksimum walaupun dibaja dengan baik.
Senarai Pembaik Pulih Tanah
Mari kita kenali beberapa pembaik pulih tanah yang biasa digunakan.
- Zeolit. Zeolit terhasil daripada lava gunung berapi yang menyejuk, dan terdapat pelbagai jenis. Dalam bidang pertanian, zeolit berfungsi menyerap nutrien lebihan baja dan melepaskannya semula secara perlahan, serta boleh membantu menaikkan pH tanah yang masam. Ia sesuai untuk tanah berpasir yang cepat kehilangan baja.
- Perlit. Perlit ialah batu kaca gunung berapi yang dipanaskan sehingga mengembang menjadi butiran putih yang sangat ringan. Ia menambah pengudaraan dan saliran serta membuat media tanaman lebih gembur. Ia tidak mengikat banyak air.
- Vermikulit. Vermikulit ialah mineral yang mengembang apabila dipanaskan. Ia menyimpan air dan nutrien dengan baik, jadi sesuai untuk menyemai benih dan media yang cepat kering.
- Dolomit (kapur pertanian) atau GML (ground magnesium limestone). Dolomit dan kapur magnesium menaikkan pH tanah yang terlalu masam dan membekalkan kalsium serta magnesium. Ia sesuai untuk tanah Malaysia yang biasanya masam. Beri masa dua hingga empat minggu supaya kapur bertindak balas sebelum menanam.
- Batu apung (pumice). Batu apung berliang dan ringan. Ia memperbaiki saliran, mengekalkan struktur media dalam jangka panjang dan tidak mereput.
- Marl dan tanah diatom (diatomaceous earth). Marl ialah tanah kaya kalsium karbonat yang boleh menaikkan pH. Tanah diatom terdiri daripada cengkerang fosil diatom, boleh memperbaiki struktur tanah dan, dalam bentuk tertentu, digunakan untuk mengawal serangga.
- Garam epsom. Garam epsom ialah magnesium sulfat. Ia membekalkan magnesium dan sulfur apabila tanah kekurangan unsur ini, misalnya apabila daun tua menguning di antara urat.
[ Beli perlit (shopee) ]
[ Beli vermikulit (shopee) ]
Pembaik Pulih Organik
Selain bahan mineral di atas, bahan organik seperti kompos, tahi ayam yang telah dikomposkan, sabut kelapa, arang sekam dan biochar ialah pembaik pulih yang sangat baik. Ia menambah bahan organik, memperbaiki struktur, menggalakkan mikrob tanah dan meningkatkan keupayaan menahan air. Untuk kebun rumah, kompos dan sabut kelapa ialah pilihan paling mudah dan murah.
[ Beli cocopeat (sabut kelapa) (shopee) ]
[ Beli arang sekam bakar (shopee) ]
Bagaimana Memilih Pembaik Pulih yang Betul?
- Tanah liat yang keras dan berair bertakung memerlukan bahan penggembur seperti perlit, pasir kasar atau kompos.
- Tanah berpasir yang cepat kering memerlukan bahan pengikat air seperti vermikulit, kompos dan sabut kelapa.
- Tanah yang terlalu masam memerlukan dolomit atau kapur pertanian.
- Tanah yang terlalu beralkali memerlukan bahan organik dan baja yang bersifat asid.
- Untuk mengetahui keadaan sebenar, uji pH tanah dengan kertas pH atau kit ujian sebelum membeli bahan apa pun.
[ Beli kertas pH (shopee) ]
Kesimpulan
Pembaik pulih tanah ialah pelaburan jangka panjang. Ia tidak menggantikan baja, tetapi membantu tanah berfungsi dengan baik supaya baja dan air yang kita beri tidak membazir. Kenali masalah tanah anda dahulu, kemudian pilih bahan yang sesuai, dan jangan percaya pada dakwaan bahawa satu produk boleh menyelesaikan semua masalah.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.
