Kapur pertanian atau dolomit antara bahan paling biasa digunakan oleh petani di Malaysia untuk menaikkan pH tanah yang masam. Namun, ramai petani dan pekebun melakukan kesilapan semasa menggunakannya, sehingga hasilnya tidak seperti yang diharapkan. Salah satu nasihat yang sering diulang ialah jangan taburkan kapur dan baja kandang pada masa yang sama kerana ia dikatakan menyebabkan nitrogen hilang sebagai gas ammonia. Adakah ini benar? Artikel ini membincangkan kesilapan biasa penggunaan kapur dan cara membaikinya.
Kapur pertanian ialah bahan berasaskan kalsium karbonat (batu kapur). Dolomit ialah kapur yang turut mengandungi magnesium, dan sering dijual sebagai GML (ground magnesium limestone). Apabila dicampur ke dalam tanah, kapur meneutralkan keasidan, menaikkan pH, dan membekalkan kalsium serta magnesium kepada tanaman. Tanah di Malaysia secara semula jadi masam kerana hujan lebat dan suhu tinggi, jadi pengapuran memang biasa dilakukan.
Ramai petani menabur kapur mengikut kebiasaan tanpa menguji pH tanah. Kapur berlebihan boleh menaikkan pH melebihi julat yang sesuai dan mengunci unsur seperti besi, mangan dan zink, menyebabkan daun menguning. Sentiasa uji pH menggunakan kit atau hantar ke makmal sebelum dan selepas mengapur.
Kapur yang hanya ditabur di permukaan bertindak balas dengan perlahan dan hanya mempengaruhi lapisan atas. Campurkan kapur ke dalam 10 hingga 15 sentimeter tanah teratas dengan cangkul atau penggembur supaya tindak balasnya lebih sekata.
Kapur bertindak balas secara perlahan, biasanya beberapa minggu hingga beberapa bulan. Ia tidak mengubah pH dalam masa dua atau tiga hari. Beri masa antara dua hingga empat minggu sebelum menanam, dan jangan mengapur berulang kali dalam tempoh pendek.
Seperti yang disebut di atas, ada nasihat bahawa kapur dan baja kandang tidak boleh digunakan pada masa yang sama. Berdasarkan hujah yang saya baca daripada sumber perbincangan pekebun, beberapa perkara patut difikirkan:
Walau bagaimanapun, amalan berhati-hati masih wajar: sebarkan baja kandang yang telah reput, gaulkan ke dalam tanah, dan elakkan menabur kapur dan baja berurea pekat di permukaan pada hari yang sama kerana kehilangan ammonia boleh berlaku pada keadaan tertentu. Jika mahu selamat, bahagikan kerja kepada dua minggu berasingan.
Satu kajian jangka panjang yang diterbitkan dalam Scientific Reports (2020) di stesen penyelidikan di Qiyang, selatan China, membandingkan baja dengan dan tanpa kapur pada tanah merah berasid dalam putaran gandum dan jagung antara 2012 hingga 2018. Hasilnya, baja tanpa kapur menurunkan pH tanah dan hasil tanaman, manakala rawatan dengan kapur mengurangkan keasidan dan memberi hasil lebih tinggi. Hasil dan kecekapan penggunaan fosforus tertinggi diperoleh daripada gabungan NPK dengan kapur, atau NPK, jerami dan kapur. Kajian ini dibuat pada tanah dan iklim berbeza daripada Malaysia, tetapi ia menyokong prinsip bahawa baja kimia yang digunakan berterusan boleh menambah keasidan tanah, dan kapur membantu mengimbanginya.
Kapur ialah sekutu kuat bagi tanah masam, tetapi bukan penyelesaian automatik. Uji pH, gaulkan dengan betul, beri masa untuk bertindak, dan padankan dengan program baja yang seimbang.
Sebahagian pautan dalam pos ini ialah pautan afiliasi Shopee. Jika anda membeli melalui pautan tersebut, saya mungkin menerima komisen kecil tanpa menambah kos kepada anda.